2.3.2

Rijnmond-Drechtsteden

Implementatie deltabeslissing Rijn-Maasdelta

Voor een beschrijving van de deltabeslissing Rijn-Maasdelta: zie DP2015.

Nut en noodzaak openhouden optie wijziging afvoerverdeling Rijn na 2050

Het doel van de studie Nut en noodzaak wijziging afvoerverdeling Rijn na 2050 is om vast te stellen of het wenselijk en mogelijk is om de optie open te houden om de afvoerverdeling tussen de Rijntakken na 2050 te wijzigen. In 2015 is gestart met deze studie, waarin ondermeer een redeneerlijn met voorlopige conclusies is opgesteld. Begin 2017 wordt de rapportage van de studie als input gebruikt voor de beslissing over het al dan niet open houden van de optie om de afvoerverdeling op lange termijn te wijzigen.

Motie-Geurts: onderzoek zeesluizen

Naar aanleiding van een motie heeft nader onderzoek naar zeesluizen in de Nieuwe Waterweg plaatsgevonden (plan Sluizen). De minister van Infrastructuur en Milieu heeft op basis daarvan besloten de sluizen niet op korte termijn aan te leggen, maar deze optie bij het onderzoek naar de vervanging van de Maeslantkering als volwaardig alternatief mee te nemen (dit onderzoek start naar verwachting rond 2040). Tot die tijd werkt de regio voortvarend verder aan de activiteiten voor het voorkeursalternatief, als geen-spijtmaatregelen. Het Deltaprogramma houdt nieuwe inzichten in klimaatverandering, waterveiligheid en zoetwatervoorziening in de gaten, zodat het onderzoek zo nodig eerder kan starten. Dit besluit is in lijn met de adviezen van de Stuurgroep Rijnmond-Drechtsteden en de deltacommissaris.

Overige voortgangsinformatie betreft het onderzoek naar maximale afvoeren van de rivieren (zie paragraaf 2.2.3 Rivieren-Rijn en paragraaf 2.3.4 Rivieren-Maas).

De voortgang van onderzoeken over de Rijn-Maasdelta is te vinden in de Kennisagenda (onderdelen RMD1-6).

Implementatie voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden

Informatie over de voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden: zie DP2015

In het dichtbevolkte en economisch belangrijke gebied van Rijnmond-Drechtsteden is de uitvoering van de voorkeursstrategie voor waterveiligheid en zoetwater op stoom. Deze krijgt invulling met verschillende projecten, gebiedsprocessen en onderzoeken. Als rond 2040 het onderzoek naar de vervanging van de Maeslantkering start, wordt het plan Sluizen als volwaardig alternatief meegenomen. De regio heeft nieuwe initiatieven ontplooid, zoals de casestudie crisisbeheersing Rotterdam-Noord en het opstellen van een gebiedsperspectief voor de noordrand van Voorne-Putten. Uit het rapport Evaluatie Water-RO blijkt dat de samenwerkingsverbanden in de regio een succesfactor zijn voor het verbinden van water en ruimte. De evaluatie heeft ook aandachtspunten opgeleverd voor meekoppelen, ruimtelijke adaptatie en de institutionele context. Zo kan een knelpunt voor meekoppelen ontstaan als de verwachtingen, schaal en planning van verschillende opgaven uiteenlopen. De regio benut deze aandachtspunten voor het vervolg.

De voortgang van onderzoeken over Rijnmond-Drechtsteden is te vinden in de Kennisagenda (onderdelen RD1-12).

Voortgang maatregelen: waterveiligheid

Overzicht van maatregelen: zie Deltaplan Waterveiligheid (bijlage I).

MIRT Onderzoek Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

Dit onderzoek richt zich op dijkversterkingen in combinatie met behoud en versterking van de cultuurhistorische identiteit, de ruimtelijk kwaliteit en de economische kracht. Inmiddels zijn de meekoppelkansen in kaart gebracht en wordt verkend of deze met oplossingen voor de waterveiligheidsopgave te combineren zijn. Daarbij richt de aandacht zich op drie gebiedsopgaven en drie regionale opgaven. De ambitie is te komen tot allianties met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven om de meekoppelkansen te verzilveren. Het MIRT Onderzoek is in het najaar van 2016 klaar.

Integrale aanpak Hollandsche IJssel

Langs de Hollandsche IJssel spelen opgaven voor de stormvloedkering, voorlanden en dijken. Begin 2016 hebben de bestuurders in de regio de opgaven in samenhang bekeken en meekoppelkansen verkend. Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard neemt het initiatief voor een vervolgbijeenkomst, op basis van de uitkomsten van de landelijke POV Voorlanden of eerder als daar aanleiding voor is.


POV Voorlanden

Zie DP2015, p 20-21.

Pilot Ruimtelijk Instrumentarium Dijken

In opdracht van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is onderzocht of het huidige ruimtelijk instrumentarium volstaat om ruimte te reserveren voor toekomstige dijkversterkingen, met de Krimpenerwaard als referentiegebied. Ook de financiële consequenties van verschillende mogelijkheden voor dijkversterkingen en ruimtereserveringen zijn onderzocht, en bij betrokken partijen is gepeild wat ze belangrijk vinden voor de ruimtelijke inrichting. De conclusie is dat het instrumentarium voor ruimtelijke reserveringen op orde is. De instrumenten zijn vooral effectief als de partijen deze inzetten op basis van een gezamenlijke gebiedsvisie. Dit vereist bestuurlijke bereidheid en samenwerking tussen overheden, bewoners en bedrijven in het gebied.

De onderzoekers adviseren in een proefproject ervaring op te doen met deze werkwijze. Inmiddels is afgesproken dat als onderdeel van de POV Voorlanden een pilot plaatsvindt om samen te werken aan een gebiedsvisie voor een dijktraject en de omgeving.

MIRT Onderzoek Meerlaagsveiligheid Dordrecht

Voor het Eiland van Dordrecht is het concept meerlaagsveiligheid uitgewerkt, met als ambitie een zelfredzaam eiland. Het onderzoek heeft een kansrijke ‘slimme combinatie’ van maatregelen in laag één, twee en drie opgeleverd die samen de waterveiligheidsstrategie voor een Zelfredzaam Eiland vormen (zie figuur 6). Deze combinatie krijgt verdere uitwerking in het MIRT Onderzoek Operationalisering strategie Zelfredzaam Eiland van Dordrecht. In 2017 besluiten gemeente, waterschap, provincie, veiligheidsregio en Rijk samen of deze ‘slimme combinatie’ als alternatief kan dienen voor het enkel versterken van de primaire waterkeringen.

Figuur 6

Huidig voorstel meerlaagsveiligheidsstrategie Eiland van Dordrecht

Gebiedsperspectief Noordrand Voorne-Putten

De vier gemeenten op Voorne-Putten zijn gestart met de nadere uitwerking van de kansen voor meerlaagsveiligheid en meekoppelkansen bij (mogelijke) dijkversterking aan de noordrand van Voorne-Putten. Als eerste stap bepalen de partijen de afbakening (thematisch en ruimtelijk) en de accenten van het project. Hierbij houden ze rekening met de programmering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma 2017-2021, het project Gebiedsprofiel dijken van de provincie Zuid-Holland en de normering van compartimenteringskeringen.

Casestudie crisisbeheersing Rotterdam-Noord

De veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond voert samen met de waterschappen, Rijkswaterstaat en de gemeente een casestudie uit naar verbetering van de crisisbeheersing bij overstromingen door het ontsluiten en ontwikkelen van kennis. De studie levert in 2016 handvatten op voor een betere crisisbeheersing in verschillende crisisfasen, van het ontstaan van dreiging tot en met herstel van een ondergelopen gebied. Een van de opgaven is invulling tegeven aan ‘verticaal evacueren’. 

Rivier als Getijdenpark

Het project Rivier als Getijdenpark bestaat onder meer uit maatregelen voor groene oevers die bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit en waterveiligheid. Inmiddels is de Groene Poort Zuid (landtong Rozenburg) in uitvoering. Hier komt een nieuwe 'vooroever' waarachter een luw intergetijdengebied kan ontstaan. Daar is natuurontwikkeling in combinatie met recreatie mogelijk. De uitvoering bij Mallegat en Nassauhaven (Feijenoord) is in voorbereiding en voor vijf andere locaties zijn plannen in ontwikkeling.

Maeslantkering

Dit onderzoek moet duidelijk maken of de veiligheid in Rijnmond-Drechtsteden te verbeteren is door de faalkans van de Maeslantkering te verkleinen of door rekening te houden met partieel functioneren van de kering. Het deelonderzoek naar de vraag of partieel functioneren fysiek mogelijk is, is bijna klaar. In de loop van 2016 is ook het deelonderzoek gereed dat de mogelijkheden voor het verkleinen van de faalkans in beeld brengt. Daarmee is het onderzoek eind 2016 afgerond.

Figuur 7

Uitvoeringsagenda Rijnmond-Drechtsteden

Voortgang maatregelen: ruimtelijke adaptatie

Overzicht van maatregelen: zie Deltaplan Waterveiligheid (bijlage I).

Strategische adaptatieagenda buitendijks gebied

De gemeenten Rotterdam en Dordrecht en het havenbedrijf Rotterdam werken in 2016 samen met partners aan vier pilotprojecten om te komen tot een strategische adaptatieagenda voor buitendijkse gebieden in Rijnmond-Drechtsteden. 

Pilot Noordereiland en pilot Dordrecht

Voor de pilots Noordereiland en historisch havengebied Dordrecht zijn de kwetsbaarheid van woningen en potentiële maatregelen op woningniveau in beeld gebracht. Een conclusie voor Noordereiland is dat eigenaren van panden bereid zijn te investeren, maar ook behoefte hebben aan meer kennis over effectieve maatregelen. Een conclusie voor Dordrecht is dat de bewustwording door middel van communicatie is toegenomen, maar dat een betere borging van deze communicatie noodzakelijk is. De twee pilots vormen samen het impactproject Adaptatieagenda voor het buitendijkse gebied van Dordrecht en Rotterdam.

Pilot Merwe-Vierhavens

De pilot Merwe-Vierhavens heeft een analyse van waterveiligheidsrisico’s in het gebied en een adaptatiestrategie opgeleverd. Deze zijn al onderdeel van de ontwikkelvisie voor het gebied. De daadwerkelijke uitwerking komt tot stand als nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden in het gebied.

Pilot waterveiligheid Botlek

Het Haven en Industrieel Complex (HIC) van Rotterdam ligt grotendeels buitendijks. In de pilot waterveiligheid Botlek hebben belanghebbenden samen de huidige overstromingsrisico’s geanalyseerd. In werksessies hebben zij de gevolgen voor vitale en kwetsbare functies zoals tankopslag, raffinaderijen, een snelweg, elektriciteit, aardgasvoorziening, drink- en afvalwater, riolering en telecom onderzocht. Een projectgroep van Havenbedrijf Rotterdam, Rijkswaterstaat, gemeente Rotterdam en het ministerie van Infrastructuur en Milieu begeleidt de pilot. Parallel hieraan heeft een aantal bedrijven voor de eigen objecten risicoanalyses uitgevoerd. De projectgroep waterveiligheid Botlek wil in samenspraak met belanghebbenden in 2016 een strategische adaptatieagenda ontwikkelen. De agenda geeft eerste inzichten in de maatregelen die overheden en/of bedrijven kunnen treffen om risico’s te beperken of te voorkomen en wat daarvoor het beste moment is.


Resilience Strategy Rotterdam

Rotterdam is in het najaar van 2013 geselecteerd om deel te nemen aan het prestigieuze programma 100 Resilient Cities (100RC), naast bijvoorbeeld New York en Londen. Dit programma - een initiatief van de Rockefeller Foundation - wil steden overal ter wereld helpen hun veerkracht te versterken als antwoord op fysieke, sociale en economische uitdagingen van de 21ste eeuw, waaronder overstromingen en klimaatverandering. Met ondersteuning van het 100RC-netwerk heeft Rotterdam een Resilience Strategy voor de stad opgesteld. Een van de doelstellingen van de strategie is ‘Klimaatbestendig Rotterdam naar een nieuw niveau’, onder meer door kleinschalige initiatieven op te schalen en de crisisbeheersing bij overstromingen te versterken. Aandacht voor cyberveiligheid, ook in het waterbeheer, en klimaatbestendige vitale infrastructuur zijn prioriteiten. Het werken aan ruimtelijke adaptatie en waterveiligheid in Rotterdam worden met deze strategie versterkt. Het lidmaatschap van het internationale netwerk geeft de steden de kans de eigen kennis en ervaringen op het gebied van klimaatadaptatie te laten zien en te leren van de kennis en ervaringen van andere steden.


City Deal Ruimtelijke adaptatie

Vier steden en drie waterschappen in Rijnmond-Drechtsteden nemen deel aan de City Deal Ruimtelijke adaptatie (zie paragraaf 2.2.2).

Impactproject Proeftuin Agniesebuurt/Zomerhofkwartier (tweede tranche)

Een consortium van woningbouwcorporatie Havensteder, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en ontwerpbureaus ontwikkelt samen met de gemeente Rotterdam kennis over een klimaatbestendige inrichting van de woningen die de corporatie in bezit heeft (op blok- en buurtniveau), met aandacht voor ruimtelijke, programmatische, juridische, financiële en organisatorische aspecten. Dit leidt tot een voorstel voor drie bouwblokken in de Agniesebuurt en het Zomerhofkwartier. Voor ten minste één blok begint in 2016 de realisatie. Het doel van het impactproject is te komen tot een aanpak voor een ‘Klimaatblok’ die voor alle partijen meerwaarde oplevert en ook op andere plaatsen toepasbaar is door marktpartijen en overheden.

Voortgang maatregelen: zoetwaterregio West-Nederland

Overzicht van maatregelen: zie Deltaplan Zoetwater (bijlage II).

Waterbeschikbaarheid

Om inzicht te krijgen in de zoetwaterbeschikbaarheid en de bijbehorende beheerinspanning zijn acht pilots gestart en is één pilot in voorbereiding. De pilot Haarlemmermeer is beschreven in paragraaf 2.2.3. Bij alle pilots zijn ook de gebruikers betrokken. Daarnaast dragen de regionale partijen actief bij aan de Communities of Practice over waterbeschikbaarheid die het deltaprogramma Zoetwater organiseert.

Zoetwatermaatregelen

Voor de capaciteitstoename van de Kleinschalige Wateraanvoer (KWA) wordt in 2016 de verkenningsfase afgerond. Het doel is te komen tot een voorkeursalternatief voor klimaatbestendige waterinlaat in het Amsterdam-Rijnkanaal voor de KWA. In 2016 is ook de verkenning voor het project Bypass Irenesluizen gestart, gericht op voldoende zoetwateraanvoer in het Amsterdam-Rijnkanaal. Voor het project Slim Watermanagement gaan in 2016 vijf deelprojecten van start op basis van de mogelijkheden die in 2015 zijn geïnventariseerd. Eind 2016 start ook de planuitwerking van de maatregel Optimalisatie Watervoorziening Brielse Meer. Naast grote projecten met een bijdrage uit het Deltafonds pakt de regio ook kleinere projecten op, zoals onderzoek naar ondergrondse berging van hemelwater, inzet op flexibelere peilhandhaving en effectievere doorspoeling, maatregelen op bedrijfsniveau in de landbouw- en drinkwatersector en een aantal pilots om de waterbeschikbaarheid uit te werken. Tot slot zijn regionale overheden en maatschappelijke partijen joint fact finding gestart over verdere uitbreiding van de wateraanvoer naar West-Nederland en de alternatieven daarvoor, waaronder een permanente oostelijke aanvoerroute.

Innovatieve klimaatpilot Zoetwaterfabriek
De Groote Lucht

Deze pilot bij Hoogheemraadschap van Delfland heeft als doel zicht te krijgen op de toepasbaarheid van effluent na verschillende manieren van zuivering en op de mogelijkheden voor opschaling van de pilot. Het waterproduct kan onder meer bruikbaar zijn voor peilhandhaving en proceswater voor de industrie en daarmee bijdragen aan de zoetwatervoorziening. In 2016 starten testen met een ozoninstallatie.

  1. Inleidende samenvatting
    1. Opgaven verbinden, samen op koers
  2. Deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Inleiding
    2. Voortgang per thema
      1. Waterveiligheid
      2. Ruimtelijke adaptatie
      3. Zoetwater
    3. Voortgang per gebied
      1. IJsselmeergebied
      2. Rijnmond-Drechtsteden
      3. Rivieren - Rijn
      4. Rivieren - Maas
      5. Zuidwestelijke Delta
      6. Kust
      7. Waddengebied
      8. Hoge Zandgronden
    4. Eerste uitwerking van de systematiek 'meten, weten, handelen'
    5. Borging, kennis, markt en innovatie en internationale samenwerking
      1. Borging in beleid en beheer
      2. Kennis
      3. Markt en innovatie
      4. Internationale samenwerking
  3. Deltafonds
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    5. Financiële borging van het Deltaprogramma
  4. Bijlage I
    1. Deltaplan Waterveiligheid
  5. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  6. Bijlage II
    1. Deltaplan Zoetwater
  7. Kaart Deltaplan Zoetwater
  8. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
    2. Colofon
  9. Instructie gebruik Deltaprogramma 2017